Zwitserland hoort niet bij de EU, maar is omringd door landen die wel bij de EU behoren. Vandaar dat Zwitserland zo eigen regels heeft met betrekking tot wonen en verblijven.
Gelukkig behoort Zwitserland wel tot de Schengen-groep, en dat maakt dat personenverkeer met EU-landen vrij is binnen alle landen van de Schengen-groep. Alle EU-landen behalve Ierland en Cyprus zijn onderdeel van Schengen, evenals de niet-EU-landen IJsland, Noorwegen, Liechtenstein en Zwitserland.
De informatie hier is bedoeld voor Nederlanders en Belgen en richt zich op personen, niet op goederen. Daarvoor gelden andere regels. Het is december 2025. In de toekomst zou de regelgeving kunnen veranderen, omdat de rechtse Zwitserse Volkspartij (SVP/UDC) strengere regels wil voor EU-burgers. Het Zwitserse volk heeft het referendum hierover echter afgewezen.
Met een Nederlands of Belgisch paspoort of ID-kaart mag je maximaal drie maanden in Zwitserland blijven en je mag ook solliciteren. Werken mag, maar niet langer dan 3 maanden. Als je korter dan 3 maanden werkt, geldt een meldplicht. Dat geldt ook voor zzp’ers.
Als je langer in Zwitserland wil blijven, dan moet je kunnen aantonen dat je in je onderhoud kunt voorzien. Je moet over zoveel middelen beschikken dat je geen aanspraak op aanvullende uitkeringen gaat doen (Aanvullende uitkeringen, ofwel Ergänzungsleistungen in Zwitserland, zijn financiële steun voor ouderen en mensen met een handicap van wie het inkomen en vermogen ontoereikend zijn om in hun basisbehoeften te voorzien). Ze garanderen een bestaansminimum, zijn een wettelijk recht (geen sociale bijstand) en bestaan uit maandelijkse betalingen voor levensonderhoud en bijdragen aan medische kosten en kosten voor mensen met een handicap. Het doel is armoede te voorkomen en een minimale levensstandaard te garanderen.
De duur van je verblijfsvergunning is variabel; die is afhankelijk van de duur van je arbeidscontract. Of je een L- of B-verblijfsvergunning krijgt, is dus afhankelijk van je arbeidscontract. Bij een arbeidscontract dat korter dan een jaar geldig is, krijg je een L-verblijfsvergunning. Maar ook als je werkzoekende bent, kun je deze vergunning krijgen. Je kunt echter geen aanspraak maken op sociale bijstand. Een andere voorwaarde is dat je een burger moet zijn van de EU of EFTA.
Je kunt je vergunning verlengen als je nog steeds aan de voorwaarden voldoet.
Bij een arbeidscontract voor onbepaalde tijd krijg je meestal een B-verblijfsvergunning”. Die is 5 jaar geldig en kan ook telkens weer voor 5 jaar worden verlengd zolang je aan de voorwaarden voldoet.
Mits je ononderbroken in Zwitserland hebt gewoond en je ‘netjes’ hebt gedragen, heb je meestal recht op een permanente verblijfsvergunning. In Zwitserland noemen ze dit ‘Niederlassungsbewilligung’, c.q. verblijfsvergunning. Ononderbroken betekent niet dat je niet naar Nederland mag, maar dat je 5 jaar zonder onderbreking in een Zwitserse gemeente ingeschreven bent geweest. Maar let wel op:
Verblijf in Nederland :
Zwitserse regels: Met een verblijfsvergunning (vergunning B of C) in Zwitserland mag u maximaal 6 maanden achtereen in het buitenland verblijven zonder dat uw vergunning vervalt. Voor langere afwezigheden moet u de gemeente vooraf op de hoogte stellen en een aanvraag indienen; anders vervalt uw vergunning, of moet u de volledige aanvraagprocedure opnieuw doorlopen als u langer dan 6 maanden weg bent. Voor kortere verblijven (tot 90 dagen per jaar) heeft u geen vergunning nodig, maar u moet uw verblijf wel registreren
Nederlandse regels: Je mag (ook als Nederlander !) zonder aanmelding in Nederland maximaal 3 maanden verblijven. Daarna moet je je aanmelden en aantonen dat je over voldoende middelen beschikt.
Je verblijfsvergunning is je legitimatiebewijs voor vrijwel alles in Zwitserland. Je paspoort heb je vooral nodig als je de grens over wilt, maar ook als je je verblijfsvergunning wilt verlengen.
Je verblijfsvergunning in Zwitserland vraag je daar aan. Niet in Nederland of België. Je hoeft in Nederland of België niet op het document te wachten. Bij de aanvraag heb je al moeten aantonen dat je je levensonderhoud kunt voorzien.
Grenspendelaars, EU/EFTA-burgers die in een EU/EFTA-land wonen en in Zwitserland werken (hetzij in loondienst, hetzij als zelfstandige). Grenspendelaars keren doorgaans dagelijks, of minstens 1 keer per week, terug naar hun hoofdverblijfplaats in het buitenland. Als je overweegt om in een grensregio te gaan wonen en in Zwitserland te werken, zul je een G-Bewilligung nodig hebben. Hieraan zijn een aantal consequenties verbonden. Voor meer informatie over belastingen, verzekeringen etc heb ik de specifieke kennis niet dus vraag even na bij een deskundige
Grenspendelaars uit EU/EFTA-lidstaten genieten van professionele en geografische mobiliteit. Grenszones zijn niet langer op hen van toepassing. Zij kunnen daarom overal in de EU/EFTA wonen en overal in Zwitserland werken, mits zij wekelijks terugkeren naar hun hoofdverblijfplaats in het buitenland. De verblijfsvergunning voor grenspendelaars uit de EU/EFTA is vijf jaar geldig, mits zij een arbeidsovereenkomst hebben die onbeperkt geldig is of voor een periode van meer dan een jaar. Indien de arbeidsovereenkomst een periode van minder dan een jaar maar langer dan drie maanden heeft, wordt de geldigheidsduur van de vergunning bepaald op basis van de duur van de arbeidsovereenkomst. Voor arbeidsperioden van minder dan drie maanden is een online registratieprocedure van toepassing.
Je partner moet zich inschrijven bij de gemeente. Mits je partner geen werk heeft, zul je moeten aantonen dat je in het levensonderhoud van je partner kunt voorzien. En je zult dat ook moeten verklaren.
Op je B-verblijfsvergunning staat op de achterzijde ‘Berechtet zur Erwerbstätigung in der Schweiz’ mits je arbeidscontract hebt. Als je je arbeidscontract (nog) niet hebt dan staat daar dus ‘Nicht berechtet zur Erwerbstätigung in der Schweiz’ wat betekent dat je met die verblijfsvergunning niet mag werken.
Om Zwitsers staatsburger te worden, moet je doorgaans minimaal 10 jaar in Zwitserland wonen (met een C-verblijfsvergunning) en goed geïntegreerd zijn. Gehuwden met een Zwitserse partner komen na 5 jaar samenwonen en 3 jaar huwelijk in aanmerking voor een vereenvoudigde procedure. Het proces vereist inburgering op gemeentelijk, kantonaal en federaal niveau, waarbij strenge eisen gelden voor taal, integratie en financiële onafhankelijkheid.
.
Wat betekent integratie? :
Het belangrijkste verschil is dat een Zwitserse staatsburger (paspoorthouder) volledige politieke rechten heeft en onbeperkte verblijfsrechten, terwijl een C-vergunning een status voor buitenlanders is. Een C-vergunning geeft onbeperkte werk- en woonrechten, maar kan bij langdurig verblijf in het buitenland worden ingetrokken.
Met het vestigen van een bedrijf in Zwitserland heb ik geen ervaring… Ik weet alleen dat als je als freelancer/consultant wilt en kan werken in Zwitserland , je wel per uur betaald kan worden, maar je waarschijnlijk een contract aangaan met een payrollfirma. Deze firma ‘neemt je in dienst’ en fungeert als buffer tussen je opdrachtgever en jou. Je urendeclaratie lever je in bij de payrollfirma en je opdrachtgever, en bij akkoord wordt je ‘salaris’ via de payrollfirma betaald. Het voordeel voor iedereen is dat je belastingen, sociale premies etc. door die firma worden afgedragen en dat zij je ook van loonstroken en de jaaropgaaf voorzien. Zo’n Payroll firma zal een commissie vragen van 2 of 3 procent van jouw verdiensten
Als je je Nederlandse pas wil verlengen, ga je NIET naar de Zwitserse ambassade in Bern. Dat is helemaal niet nodig.
Je bent vanaf het moment dat je in Zwitserland woont een niet-ingezetene van Nederland. Je kunt je Nederlandse paspoort verlengen bij een van de grensgemeenten. Maak een afspraak, zorg voor alle benodigde documenten en houd rekening met een langere verwerkingstijd.
Je moet je huidige pas of ID kaart meenemen, en een uitreksel van het geboorteregister , pasfoto’s en een bewijs van inschrijving van de gemeente waar je woont in Zwitserland. Dit zijn de grensgemeentes waar je terecht kan:
